Cyclist.gr - Ποδήλατο και ποδηλασία
 
Χειριστήρια Ταχυτήτων ΜΤΒ: Πως να τα ξεχωρίζετε μεταξύ τους



Χειριστήρια ταχυτήτων... Ίσως το πιο πολύπλοκο εξάρτημα που μπορούμε να βρούμε σ'ένα συνηθισμένο ποδήλατο βουνού. Ο τρόπος που λειτουργούν, η ποιότητα, η αξιοπιστία και η εργονομία τους επηρρεάζουν άμεσα την ποδηλατική μας ευχαρίστηση. Δυστυχώς δεν υπάρχει απόλυτη λύση στο τι είναι τελικά καλύτερο. Άλλοι αναβάτες βολεύονται το Χ σύστημα, άλλοι το Ψ.
Πιο κάτω θα βρείτε έναν κατανοητό οδηγό που αναφέρει τους βασικούς τύπους χειριστήριων ταχυτήτων (γνωστά και ως "αλλαγές ταχυτήτων" ή "λεβιέδες ταχυτήτων") καθώς και λίγα λόγια για τον κάθε τύπο. Είναι πολύ πιθανό κάποια στιγμή να εντοπίσετε και άλλα είδη, όπως π.χ. το ICE της SR Suntour, το οποίο είναι μια διασταύρωση δύο διαφορετικών τύπων. Πολλές φορές τέτοιες καινοτομίες ξεπηδούν από το πουθενά και γρήγορα χάνονται -ίσως επειδή δεν τυγχάνουν αποδοχής από το κοινό, ίσως επειδή τα "σκοτώνει" το κακό marketing ή ο δυνατός ανταγωνισμός...


STI
"Shimano Total Integration" (επίσης γνωστά και ως "Dual Control"), μια αποκλειστικότητα της Shimano. Είναι εμπνευσμένα απ'το αντίστοιχο σύστημα της εταιρίας για ποδήλατα δρόμου. Χαρακτηριστικό τους είναι η πλήρης ενσωμάτωση των χειριστηρίων ταχυτήτων στις μανέττες των φρένων.
Πιέζοντας τις μανέττες των φρένων το ποδήλατο φρενάρει κανονικά, ενώ κινώντας τις πάνω / κάτω αλλάζουν οι ταχύτητες. Η κατασκευή τους είναι αρκετά σύνθετη, διατίθενται σε εκδόσεις για μηχανικά φρένα και υδραυλικά δισκόφρενα.
Πλεονεκτήματα: Τα χέρια δεν αφήνουν τα φρένα όταν γίνονται οι αλλαγές ταχυτήτων (είναι δυνατό να γίνονται αλλαγές ταχυτήτων κατα το φρενάρισμα χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα!), μειωμένο βάρος.
Μειονεκτήματα: Η ενσωμάτωση χειριστήριου ταχυτήτων & μανέττας φρένου δεν αφήνει περιθώρια επιλογής μανέττας, τα καλώδια των φρένων συχνά δεν έχουν την ιδανική δρομολόγηση, δεν υπάρχει δυνατότητα αλλαγής όλου του φάσματος γραναζιών / δίσκων με μια κίνηση, στις μηχανικές εκδόσεις η μανέττα δίνει μια ελαφρώς "ελαστική" αίσθηση στο φρενάρισμα. Λειτουργούν μόνο με εκτροχιαστές της Shimano.


rapidfire+ (trigger-shifters)
Ίσως το πιο διαδεδωμένο είδος χειριστήριων για ποδήλατα βουνού. Πατενταρισμένα από την Shimano, θα τα συναντήσετε ως ξεχωριστές μονάδες (γνωστά ως "shifter pods") ή και με ενσωματωμένες μανέττες φρένων. Η λειτουργία τους θυμίζει πιστόλι: Ο δείκτης του αναβάτη πιέζει μια "σκανδάλη" που απελευθερώνει το συρματόσχοινο του εκτροχιαστή, ενώ ο αντίχειρας πιέζει έναν "κόκκορα" που τυλίγει το συρματόσχοινο τραβώντας τον εκτροχιαστή. Οι [κατ'επιλογή] ενσωματωμένες μανέττες για μηχανικά φρένα είναι ίσως οι καλύτερες που μπορείτε να βρείτε όσον αφορά την αίσθηση.
Πλεονεκτήματα: Εξαιρετικά γρήγορες αλλαγές ταχυτήτων, συνηθίζονται γρήγορα, πολύ θετική αίσθηση στη λειτουργία τους.
Μειονεκτήματα: Δεν υπάρχει δυνατότητα αλλαγής όλου του φάσματος γραναζιών / δίσκων με μια κίνηση, λειτουργούν μόνο με εκτροχιαστές της Shimano.


paddleshifters
Η απάντηση της SRAM στα rapidfire+ της Shimano. Θυμίζουν κατά πολύ trigger-shifters (πολλοί τα κατατάσσουν στην ίδια κατηγορία), αλλά έχουν μια μικρή διαφορά: Στη θέση της κλασσικής "σκανδάλης" βρίσκεται ένα "κουπί" το οποίο κατά την λειτουργία του πλησιάζει το τιμόνι και όχι τον "κόκκορα". Η σχεδίαση αυτή ευνοεί τη χρήση του αντίχειρα για την λειτουργία και των δύο μοχλών. Διατίθενται ως σκέτες μονάδες και όχι με ενσωματωμένες μανέττες φρένων.
Πλεονεκτήματα: Δυνατότητα αλλαγών με τον κλασσικό τρόπο ή και μόνο με τον αντίχειρα, ελευθερία επιλογής σε μανέττες φρένων, πολύ θετική αίσθηση στη λειτουργία τους, περιλαμβάνονται στη γκάμα και μοντέλα που δουλεύουν με εκτροχιαστές της Shimano.
Μειονεκτήματα: Φημολογείται πως πολλά κομμάτια παρουσιάζουν πρόβλημα με την ποιότητα κατασκευής (κακή συναρμογή), δεν υπάρχει δυνατότητα αλλαγής όλου του φάσματος γραναζιών / δίσκων με μια κίνηση.


grip-shift (twist-shifters)
Περιστροφικά χειριστήρια ταχυτήτων που θυμίζουν κάτι από μοτοσυκλέτα. Ο γενικός τύπος δεν είναι πατενταρισμένος και θα τα συναντήσετε σε διάφορες παραλλαγές, όχι μόνο από έναν κατασκευαστή.
Η Αμερικάνικη SRAM τα ονομάζει "grip-shift" και διαθέτει μεγάλη γκάμα με μοντέλα ακόμα και για αγωνιστική χρήση, ενώ η Ιαπωνική Shimano αποκαλεί τη δική της έκδοση "revo-shift" (από το "revolution", δηλ. "περιστροφή") και την προορίζει για ποδήλατα πόλης ή φθηνά ποδήλατα βουνού. Είναι αρκετά απλά στην κατασκευή και λειτουργία τους: Περιστρέφοντας την λαβή τυλίγονται / ξετυλίγονται τα συρματόσχοινα των εκτροχιαστών αλλάζοντας έτσι τις ταχύτητες.
Πλεονεκτήματα: Απλά σε χρήση και λειτουργία, δυνατότητα αλλαγής όλου του φάσματος γραναζιών / δίσκων με μια κίνηση, ελευθερία στην επιλογή μανέττας φρένου για τις περισσότερες εκδόσεις.
Μειονεκτήματα: Σε μερικές εκδόσεις είναι δυνατό ν'αλλάξει ταχύτητα ο αναβάτης άθελα του, πολλοί ειδικοί πιστεύουν πως η περιστροφική κίνηση κίνηση προκαλεί τενοντίτιδα στους καρπούς, συχνά ο αναβάτης αφήνει τα χέρια από τα φρένα για αλλάξει ταχύτητα.


thumbshifters
Ο πιο παλιός και απλός τύπος χειριστήριου ταχυτήτων για ποδήλατα βουνού. Δύσκολα τα βρίσκει πια κανείς πάνω σε ποδήλατα (εκτός αν πρόκεται για κάτι πολύ φθηνό) ή σαν ανταλλακτικά. Είναι υπερ-αξιόπιστα, πανάλαφρα, απλά στη χρήση, αλλά απαιτούν πολύ συχνά να αφήσει ο αναβάτης το χέρι του από τη χειρολαβή για να κάνει μια αλλαγή ταχύτητας. Πολλά thumbshifters ("λεβιεδάκια") έχουν τη δυνατότητα να δουλεύουν και χωρίς διαβάθμιση, δηλαδή χωρίς να "κουμπώνει" η ταχύτητα αυτόματα (χρήσιμο όταν απορυθμίζονται οι εκτροχιαστές). Πιθανό να πετύχετε τα "μικρά τους αδελφάκια" να εκτελούν χρέη διακόπτη / ρυθμιστή ανάρτησης σε σύγχρονα ποδήλατα βουνού που υποστηρίζουν αυτή τη λειτουργία.
Πλεονεκτήματα: Δεν χαλάνε, μειωμένο βάρος, χαμηλό κόστος, δυνατότητα αλλαγής όλου του φάσματος γραναζιών / δίσκων με μια κίνηση.
Μειονεκτήματα: Άθλια εργονομία, όπως ακριβώς και οι δεινόσαυροι ο καιρός τους έχει περάσει.



Χρήσιμα links:
Shimano Cycling, Europe
SRAM Products
SR Suntour
SunRace