Cyclist.gr - Ποδήλατο και ποδηλασία
 
Ηλικία και φυσική κατάσταση

Κείμενο: Δημήτρης Μουμτζίδης


Υπάρχουν δύο προσεγγίσεις όσον αφορά τη σχέση της ηλικίας με τη φυσική κατάσταση. Οι περισσότεροι αθλητές ανησυχούν με τις συνέπειες του περάσματος της ηλικίας και πόσο επιδρά στην ικανότητά τους να αγωνιστούν και να αποδώσουν, ενώ για τους μη-αθλητές η ερώτηση συχνά είναι κατά πόσο η φυσική άσκηση μπορεί να καθυστερήσει ή να μειώσει τον ίδιο το ρυθμό της γήρανσης ενός ατόμου. Η απάντηση για τους μη-αθλητές είναι ναι, η φυσική άσκηση μπορεί να επιβραδύνει το ρυθμό γήρανσης. Έχει βρεθεί ότι το 30% όλων των θανάτων από καρδιακή προσβολή και διαβήτη είναι συνιφασμένη με την έλλειψη τακτικής φυσικής άσκησης.

Είναι ασφαλές όμως να ασκούμαστε καθώς μεγαλώνουμε; Χρησιμοποιώντας την κοινή λογική κάποιος μπορεί να καταλάβει ότι θα πρέπει να αποφεύγουμε τις ακραίες περιπτώσεις όπως αυτές όπου ξεπερνάμε κατά πολύ τα φυσικά μας όρια και το επίπεδο για το οποίο έχουμε γυμναστεί. Επίσης πρέπει να αποφεύγουμε περιπτώσεις άσκησης υπό ακραίες περιβαλλοντολογικές συνθήκες, για παράδειγμα ημέρες με πολύ υγρασία ή υπερβολική ζέστη.

Οι συνέπειες της γήρανσης στη φυσιολογική λειτουργία του οργανισμού
Η απόδοση των βιολογικών μας δυνατοτήτων αυξάνεται και μεγιστοποιείται στην ηλικία μεταξύ των 20 και 30 ετών. Στη συνέχεια, οι λειτουργίες και η απόδοση μας αρχίζουν να φθίνουν με το πέρασμα του χρόνου. Όμως, ούτε όλες οι λειτουργίες του οργανισμού φθίνουν με τον ίδιο ρυθμό, αλλά και η φθορά αυτών ποικίλει ανάλογα με τον τρόπο ζωής του κάθε ανθρώπου.

Οστά (Οστεοπόρωση)
Το γήρας συνοδεύεται και από την απώλεια διαφόρων μετάλλων των οστών. Εκτός από τη χρήση κάποιων συμπληρωματικών ασβεστίου για την ελαχιστοποίηση της απώλειας του οστού, δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη δίαιτα η οποία θα μπορέσει να εμποδίσει τη φυσική αυτή διαδικασία. Από την άλλη, υπάρχουν πάρα πολλά στοιχεία που αποδεικνύουν τα οφέλη της φυσικής άσκησης όσον αφορά τη διατήρηση των μυϊκών και οστικών δομών.

Μυϊκή δύναμη
Τα μέγιστα επίπεδα μυϊκής δύναμης για τους άνδρες και τις γυναίκες εμφανίζονται μεταξύ των ηλικιών των 20 και 30 ετών. Χωρίς κάποιο πρόγραμμα φυσικής άσκησης παρουσιάζεται μείωση του μυικού όγκου λόγω της ατροφίας των μυικών ινών που γίνεται ιδιαίτερα αισθητή στην ηλικία των 60 ετών.

Νευρική λειτουργία
Τα αντανακλαστικά μας μειώνονται με την ηλικία, αλλά όπως και με τη μυική δύναμη, η φυσική άσκηση περιορίζει αυτές τις συνέπειες . Έχει παρατηρηθεί ότι άτομα που γυμνάζονται στην ηλικία των 70 μπορεί να έχουν τον ίδιο χρόνο αντίδρασης με άτομα στην ηλικία των 20 χρόνων τα οποία δεν γυμνάζονται.

Αναπνευστικές λειτουργίες
Και πάλι, οι λειτουργίες των πνευμόνων μειώνονται με το γήρας, ενώ ο ρυθμός μείωσης των λειτουργιών τους μπορεί να καθυστερήσει με την τακτική άσκηση.

Καρδιαγγειακές λειτουργίες
· Η αεροβική ικανότητα μειώνεται με διπλάσιους ρυθμούς σε άτομα με έντονη καθιστική ζωή.
· Η μέγιστη καρδιακή συχνότητα μειώνεται με τα χρόνια.

Έρευνες έχουν δείξει ότι μια ομάδα 45άρηδων οι οποίοι ακολούθησαν για 10 χρόνια ένα τακτικό πρόγραμμα άσκησης βρέθηκαν να έχουν διατηρήσει σταθερά τα επίπεδα πίεσης του αίματος, το σωματικό τους όγκο και το VO2 max τους κατά τη διάρκεια των δέκα αυτών χρόνων.

Οφέλη υγείας
Ο Φραγκλίνος είχε πει κάποτε ότι τα μόνα σίγουρα πράγματα τα οποία δεν μπορούμε να αποφύγουμε στη ζωή είναι ο θάνατος και οι φόροι. Οι αρνητικές συνέπειες που έχει το γήρας πάνω στη φυσική και σωματική μας απόδοση ίσως θα πρέπει να προστεθούν σε αυτή τη λίστα του Φραγκλίνου. Παρ'όλα αυτά, πολλές έρευνες έχουν αποδείξει την αποτελεσματικότητα της τακτικής φυσικής άσκησης όσον αφορά τον περιορισμό ή την επιβράδυνση αυτών των αναπόφευκτων φυσικών και σωματικών αλλαγών.

· 41% λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουμε από καρδιακές βλάβες
· 58% λιγότερες πιθανότητες ανάπτυξης διαβήτη

Η συνέπεια της άσκησης έχει τόσο θετικά αποτελέσματα που μπορούν να καθυστερήσουν τη φυσιολογική γήρανση μέχρι και δέκα χρόνια ή και περισσότερο. Στην πραγματικότητα, σε οποιαδήποτε ηλικία, ποδηλάτες που ακολουθούν τακτική γύμναση έχουν 150% λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν από κάποιο φυσιολογικό λόγο.

Διατροφή και ηλικιωμένοι αθλητές
Αν και υπάρχει η τάση της αύξησης των ποσοστών του λίπους του σώματος μετά την ηλικία των 30 χρόνων, υπάρχουν ενδείξεις ότι ένα καλό πρόγραμμα τακτικής άσκησης σε συνδυασμό με μια σωστή διατροφή μειώνουν την απώλεια μυϊκού όγκου και εμποδίζουν την αύξηση του σωματικού βάρους.

Ειδικές διατροφικές ανάγκες δεν υπάρχουν για τους ηλικιωμένους αθλητές. Όμως ο οργανισμός σε αυτές τις ηλικίες «συγχωρεί» πολύ λιγότερο και παρουσιάζει μειωμένες αντοχές στις διάφορες καταχρήσεις του γίνονται σε βάρος του. Όταν για παράδειγμα ξεκινάμε ένα αγώνα μεγάλης απόστασης χωρίς την προηγούμενη μέρα να έχουμε φροντίσει να «φορτώσουμε» τον οργανισμό μας με τους απαραίτητους υδατάνθρακες, ο οργανισμός μας θα υποφέρει πολύ περισσότερο από ότι όταν αυτό θα γίνοταν σε μια μικρότερη ηλικία. Κατά τα άλλα, οι αρχές διατροφής είναι ακριβώς οι ίδιες για όλες τις ηλικίες και αναφερόμαστε στις βιταμίνες, τα άλατα, τους ηλεκτρολύτες, όπως επίσης και όλα βοηθητικά διαιτητικά συμπληρώματα.